Ο Καρκίνος του πνεύμονα είναι ο πλέον θανατηφόρος

Σταθερή πρωτιά για τον καρκίνο του πνεύμονα, σε σύγκριση με άλλες μορφές καρκίνου

Του Ερνέστου Μούσα

Ο καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 2018, 9,6 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε ολόκληρο τον κόσμο λόγω της ύπαρξης κάποιας μορφής καρκίνου στον οργανισμό τους. Οι αιτίες πολλές και διάφορες, ανάμεσα σε αυτές η κακή και μη επαρκής διατροφή, η αποχή από την άθληση, το αλκοόλ και φυσικά η πιο δημοφιλής, που αφορά το κάπνισμα.

Ποιες είναι όμως οι 5 πιο συχνές μορφές καρκίνου που εμφανίζονται στους ανθρώπους; Από αυτές ποιες είναι οι πιο θανατηφόρες; Πώς κατανέμονται τα δεδομένα ανά ήπειρο και πώς συγκεκριμένα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Αυτά και άλλα ενδιαφέροντα αναλύονται και τεκμηριώνονται με αριθμούς στη συνέχεια. Τα όσα αναφέρονται αφορούν στην πλειονότητα τους το έτος 2018. Είναι όμως γεγονός πως παρόμοια είναι και η κατάσταση και τα άλλα έτη. Συνεπώς έχουμε ένα καλό δείγμα για το τι πραγματικά συμβαίνει γενικότερα πάνω στο συγκεκριμένο θέμα.

Η μοιρασιά της κορυφής σε αριθμό περιστατικών

Σύμφωνα με δεδομένα που έχει δημοσιοποιήσει ο ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας), οι 5 πρώτοι καρκίνοι σε αριθμό καταγεγραμμένων περιστατικών το 2018 ήταν αυτοί του πνεύμονα, του μαστού, του παχέος εντέρου, του προστάτη και του δέρματος (χωρίς μελάνωμα).

Όπως γίνεται αντιληπτό από το πιο πάνω διάγραμμα, καρκίνος του πνεύμονα και καρκίνος του μαστού μοιράζονται την λυπητερή, σε αυτή την περίπτωση, κορυφή. Έχουν αμφότεροι από περίπου 2,090,000 περιστατικά καταγεγραμμένα για το συγκεκριμένο έτος, αριθμοί που τους αναλογούν μερίδιο 11.6% των περιστατικών από όλους τους καρκίνους για το 2018. Τρίτος στη σειρά έρχεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου με 1,800,00 περιστατικά και ποσοστό 10.2%. Την τέταρτη και πέμπτη θέση κατέχουν οι καρκίνοι του προστάτη και του δέρματος (χωρίς μελάνωμα) με 1,280,000 (7.1%) και 1,040,000 (5,7%) περιστατικά αντίστοιχα.

Στην πρώτη θέση του αριθμού θανάτων ο καρκίνος του πνεύμονα

FACT: Ο ΠΟΥ αναδεικνύει το κάπνισμα ως τη σημαντικότερη αιτία εμφάνισης καρκίνου. Παράλληλα αναφέρει πως αυτό είναι υπεύθυνο για το 22% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως.

Λαμβάνοντας ξανά υπόψη δεδομένα που δημοσίευσε ο ΠΟΥ για το ίδιο έτος, ο πιο θανατηφόρος καρκίνος, με συντριπτική διαφορά από τους υπόλοιπους, είναι αυτός του πνεύμονα.

Στην πιο πάνω γραφική παράσταση διακρίνεται ξεκάθαρα στην πρώτη θέση ο καρκίνος του πνεύμονα με 1,760,000 θανάτους, αριθμός που αναλογεί σε 18.4% του συνόλου των θανάτων από καρκίνο. Ακολουθεί αυτός του παχέος εντέρου με 862,000 (9.2%). Στην τρίτη και την τέταρτη θέση συναντάμε τους καρκίνου στομαχιού και συκωτιού με 783,000(8.2%) και 782,000 (8,2%) θανάτους αντιστοίχως. Στην πέμπτη θέση βρίσκεται ο καρκίνος του μαστού με 627,000 (6.6%) θανάτους.

Ο καρκίνος του πνεύμονα βρίσκεται σταθερά στην πρώτη θέση και των δύο πινάκων. Αποτελεί αδιαμφισβήτητα την πιο επικίνδυνη μορφή καρκίνου, κάτι που αποδυκνύεται τόσο με αριθμούς όσο και ποσοστά.

Την ίδια ώρα, οι καρκίνοι του στομαχιού και του συκωτιού δεν βρίσκονται στον πίνακα των πρώτων 5 σε αριθμό περιστατικών. Εμφανίζονται όμως στην 3η και 4η θέση σε αυτόν των θανάτων. Αυτό φανερώνει την μεγαλύτερη επικινδυνότητα που έχουν σε σύγκριση με άλλους καρκίνους, όπως για παράδειγμα αυτόν του μαστού. Στον σχετικό πίνακα των καταγεγραμμένων περιστατικών του ΠΟΥ βρίσκουμε τον καρκίνο του στομαχιού στην 6η θέση με 1,033,701 και τον καρκίνο του συκωτιού στην 7η με 841,080.

Με τον καρκίνο του δέρματος (χωρίς μελάνωμα) παρατηρούμε το αντίστροφο αφού ενώ βρίσκεται στην πέμπτη θέση όσον αφορά τον αριθμό περιστατικών, στο διάγραμμα με τους 5 πρώτους θανάτους δεν εμφανίζεται καν. Είναι γεγονός πως το συγκεκριμένο είδος καρκίνου αντιμετωπίζεται πιο εύκολα από τις περισσότερες μορφές καρκίνου. Αυτό αποτυπώνεται και στον αριθμό θανάτων που προκάλεσε το 2018 οι οποίοι ανέρχονται στους 65,155 τοποθετώντας αυτή τη μορφή καρκίνου στην 22η θέση του εν λόγω πίνακα του ΠΟΥ.

Αξιοσημείωτη και ενδιαφέρουσα παρατήρηση είναι ότι το 18.4% των συνολικών θανάτων από καρκίνο το 2018, ξεπερνά το αθροιστικό ποσοστό των καρκίνων του στομαχιού, του μαστού και του προστάτη.

Το στατιστικό αυτό είναι άκρως κατατοπιστικό και βοηθά να γίνει αντιληπτό σε μεγάλο βαθμό το γεγονός ότι ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί τον πλέον επικίνδυνο και θανατηφόρο καρκίνο. Τρεις καρκίνοι οι οποίοι βρίσκονται στην πρώτη 5αδα σε αριθμό καταγεγραμμένων περιστατικών, όταν αθροίσουν τα ποσοστά θανάτων τους, ούτε καν ισοφαρίζουν αυτό του καρκίνου του πνεύμονα.

Σύγκριση των καρκίνων του πνεύμονα και του μαστού

Μεγάλο ενδιαφέρον προκύπτει από την αντίθεση που γίνεται αντιληπτή μέσω της σύγκρισης των καταγεγραμμένων περιστατικών και των θανάτων μεταξύ των καρκίνων πνεύμονα και μαστού.

Βλέποντας το διάγραμμα και βάζοντας τους αριθμούς πλάι πλάι, διακρίνεται πως την ίδια ώρα που στη μεταβλητή των περιστατικών οι δύο καρκίνοι ισοδυναμούν, σε αυτή των θανάτων ο αριθμός που προκύπτει από τον καρκίνο του πνεύμονα είναι σχεδόν τριπλάσιος από αυτόν του μαστού.

Σύγκριση μεταξύ των ηπείρων

Στο πιο κάτω διάγραμμα συγκρίνονται οι 5 ήπειροι ανάλογα με το πόσους θανάτους έχει η κάθε μια στον κάθε ένα από τους 5 πιο θανατηφόρους καρκίνους παγκοσμίως.

Τους περισσότερους θανάτους η Ασία

Όπως είναι ευδιάκριτο η Ασία καταλαμβάνει συντριπτικά την πρώτη θέση σε όλες τις μορφές καρκίνου. Αυτό βεβαίως έχει να κάνει και με τον πολύ μεγάλο πληθυσμό της. Στη δεύτερη θέση ακολουθεί η Ευρώπη, στην Τρίτη η Αμερική, στην τέταρτη η Αφρική και φυσικά στην τελευταία η μικρότερη εκ των 5, Ωκεανία. Αξιοσημείωτο το ότι σε καμία περίπτωση καμία ήπειρος δεν αλλάζει θέση.

Καρκίνος στην Ε.Ε

Όσον αφορά τα στατιστικά εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαφοροποιούνται σε κάποιο βαθμό από το γενικότερο πλαίσιο. Αυτό έχει να κάνει με τον τομέα των εγγεγραμμένων περιστατικών. Συνολικά το 2018 καταγράφτηκαν περίπου 3,910,000 νέα περιστατικά καρκίνου. Παράλληλα γύρω στους 1,930,000 ανθρώπους έχασαν τη ζωή τους από την συγκεκριμένη νόσο. Η πιο συχνός τύπος καρκίνου που εμφανιζόταν στην Ε.Ε το 2018 ήταν αυτός του μαστού με 523,000 περιστατικά. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου με 500,000, ενώ στην τρίτη ο καρκίνος του πνεύμονα με 470,000 περιστατικά. Στην τέταρτη θέση βρίσκεται ο καρκίνος του προστάτη με 450,000.

Στον πίνακα των θανάτων όμως, έχουμε διάφορες ανακατατάξεις.

Όπως φαίνεται στην κορυφή ανεβαίνει ο καρκίνος του πνεύμονα με 388,000 θανάτους. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου παραμένει σταθερός στη 2η θέση, την οποία κατείχε και στον πίνακα των περιστατικών, με 243,000 θανάτους. Ο καρκίνος του μαστού από πρώτος στα καταγραμμένα περιστατικά εμφανίζεται τρίτος στη σειρά που αφορά τους θανάτους, προκαλώντας μόλις 138,000. Για ακόμα μια φορά αποδυκνύεται η χαμηλότερη επικινδυνότητα του καρκίνου του μαστού σε σύγκριση με καρκίνους σε άλλα σημεία του σώματος. Στην τέταρτη θέση βρίσκεται ο καρκίνος του παγκρέατος με 128,000 θανάτους.

Γιατί ο καρκίνος του πνεύμονα είναι τόσο θανατηφόρος;

Σύμφωνα με έρευνα της American Lung Association, ο βασικότερος λόγος για τον οποίο ο καρκίνος του πνεύμονα προκαλεί τόσους πολλούς θανάτους είναι ότι οι περισσότεροι ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά με την υγεία τους έως ότου ο καρκίνος έχει πια προχωρήσει. Με άλλα λόγια δεν γίνεται έγκαιρη διάγνωση του, λόγω της απουσίας εμφανών και έντονων συμπτωμάτων που θα οδηγήσει τους ασθενείς στο να προβληματιστούν και να ψάξουν το θέμα περεταίρω. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, μια πρώιμη διάγνωση του καρκίνου στον πνεύμονα, είναι ικανή να μειώσει τον κίνδυνο θανάτου από 14-20%. Σίγουρα αυτό δεν αναιρεί τη σημαντικότητα που έχει ο πνεύμονας στον οργανισμό του ανθρώπου. Αυτό είναι από μόνο του αυτονόητο πως με κατεστραμμένο πνεύμονα είναι σχεδόν αδύνατο να ζήσεις.

Τα πιο πάνω υπογραμμίζουν την ανάγκη για συστηματικό προληπτικό έλεγχο ώστε να γίνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα η διάγνωση κι έτσι να είναι σημαντικά αυξημένες οι πιθανότητες επιβίωσης για τους ασθενείς.

Ένα τρανό παράδειγμα προς μίμηση αποτελεί η Europa Donna, μια πανευρωπαϊκή ομοσπονδία που αριθμεί 46 χώρες μέλη, ανάμεσα τους και η Κύπρος. Κεντρικός άξονας της οργάνωσης είναι η βέλτιστη αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού και αυτό έχει ως προϋπόθεση την ενημέρωση και την πρόληψη, πάνω στα οποία δραστηριοποιούνται τα μέλη της. Με στοχευμένες ενέργειες η Europa Donna Κύπρου συμβάλλει σημαντικά στη σωστή ενημέρωση για τον καρκίνο του μαστού, η οποία οδηγεί στην έγκαιρη πρόληψη και συνεπώς σε μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχημένης αντιμετώπισης της ασθένειας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των πορειών με τις ροζ φιγούρες που διοργανώνει η Europa Donna στην Κύπρο, οι οποίες κάθε χρόνο παίρνουν μεγάλη δημοσιότητα στα ΜΜΕ. Χιλιάδες κόσμος αγκάλιασε την προσπάθεια αυτή και δίνει το παρόν του στις πορείες. Έτσι δείχνει τη συμπαράσταση του προς τους πάσχοντες αλλά και διαβεβαιώνει πως η κοινωνία είναι ενήμερη για την πρόληψη που πρέπει να γίνεται. Παρόμοιες εκστρατείες θα μπορούσαν να γίνονται και για άλλες μορφές καρκίνου, ιδιαιτέρως για αυτόν του πνεύμονα που είναι σημαντικό να καταπολεμηθεί με κάθε τρόπο.

Δεν χωρά αμφιβολία πως με όσα μελετήθηκαν και παρουσιάστηκαν πιο πάνω, εξάγεται το συμπέρασμα πως ο καρκίνος του πνεύμονα και η επικινδυνότητα του αποτελεί ένα μείζον ζήτημα που θα πρέπει να απασχολήσει τόσο τον απλό λαό, όσο και αυτούς που λαμβάνουν αποφάσεις. Το πρόβλημα δεν είναι τοπικό, αλλά πέρα για πέρα γενικό. Τόσο σε παγκόσμια κλίμακα όσο και στην Ε.Ε, η νόσος αυτή «θερίζει» διαρκώς και συστηματικά. Είναι λοιπόν ώρα να μπουν κάποιες βάσεις που σε βάθος χρόνου θα αποδώσουν καρπούς και θα σωθούν πολλές ζωές. Κάλλιο αργά, παρά ποτέ.

Πηγές:

1. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer?fbclid=IwAR0nwCoa6J0KMtIH7zIM-ubTuSmwXcAWWBPRgQmib48a2bs7HfkbMB4HQew

2. https://www.wcrf.org/dietandcancer/cancer-trends/skin-cancer-statistics#:~:text=Non%2Dmelanoma%20skin%20cancer%20is,likely%20to%20be%20an%20underestimate.

3. https://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/cancers/7-Stomach-fact-sheet.pdf

4. https://www.onmed.gr/ygeia/story/344631/oi-4-paragontes-pou-kanoun-ton-karkino-thanatiforo

5. http://ghdx.healthdata.org/gbd-results-tool?fbclid=IwAR389WVSS7MZVt0kgQrYqWvKImUasKKQnEJsrORZ9xzs6j74GD3xe7WinaM

6. https://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/cancers/20-Breast-fact-sheet.pdf

7. https://metaxa-hospital.gr/wp-content/uploads/%CE%9A%CE%B1%CF%81%CE%BA%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%A0%CE%BD%CE%B5%CF%8D%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B1.pdf

8. https://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/cancers/15-Lung-fact-sheet.pdf

9. https://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/cancers/17-Non-melanoma-skin-cancer-fact-sheet.pdf

10. https://www.ejcancer.com/article/S0959-8049(18)30955-9/fulltext

11. https://www.lung.org/lung-health-diseases/lung-disease-lookup/lung-cancer/resource-library/lung-cancer-fact-sheet

12. https://europadonna.com.cy/